El ve Ayaklarda Uyuşma Neden Olur?

El ve ayaklarda uyuşma, sinirlerin duyu iletimindeki bozulma, sinirlerin baskı altında kalması veya dolaşım sorunları nedeniyle ortaya çıkabilir. Uyuşma; iğnelenme, karıncalanma, yanma, his kaybı veya elektrik çarpması hissiyle birlikte görülebilir.

Tek başına kısa süreli uyuşma çoğu zaman uzun süre aynı pozisyonda kalma gibi basit bir nedenden kaynaklanırken, tekrarlayan veya sürekli uyuşma periferik nöropati, B12 eksikliği, diyabet, karpal tünel sendromu, boyun veya bel fıtığı gibi durumlarla ilişkili olabilir.

İçindekiler

• El ve Ayaklarda Uyuşma Neden Olur?
• El ve Ayaklarda Uyuşmaya Neden Olan Hastalıklar Nelerdir?
• Uyuşma Nedenleri ve Belirtileri
• Hangi Vitamin Eksikliği Uyuşma Yapar?
• Gece El ve Ayaklarda Uyuşma Neden Olur?
• El ve Ayaklarda Uyuşma Ne Zaman Tehlikelidir?
• El ve Ayaklarda Uyuşma Nasıl Teşhis Edilir?
• Uyuşma İçin Hangi Tahliller Yapılır?
• El ve Ayaklarda Uyuşma İçin Hangi Doktora Gidilir?
• El ve Ayaklarda Uyuşma Nasıl Geçer?
• El ve Ayaklarda Uyuşma Hakkında Sık Sorulan Sorular

El ve ayaklarda uyuşmanın en sık nedenleri sinir sıkışması, periferik nöropati, vitamin eksiklikleri, diyabet, dolaşım bozuklukları ve omurga kaynaklı sinir basılarıdır.

Uyuşmanın hangi bölgede başladığı, ne kadar sürdüğü ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği nedeni belirlemede önemlidir.

Örneğin yalnızca elde görülen uyuşma ile hem el hem ayaklarda ortaya çıkan uyuşmanın nedenleri birbirinden farklı olabilir. El uyuşması daha çok sinir sıkışmalarıyla ilişkiliyken, el ve ayaklarda birlikte görülen uyuşmalar periferik sinir sistemini etkileyen hastalıkları düşündürebilir.

El ve ayaklarda uyuşmaya neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Periferik nöropati: El ve ayaklardaki sinirlerin hasarlanması veya işlevinin bozulmasıdır.Periferik nöropati ve el-ayaklarda uyuşma hakkında daha ayrıntılı bilgi için NHS’nin bilgilendirme sayfasını inceleyebilirsiniz.
• Diyabetik nöropati: Uzun süre yüksek seyreden kan şekerinin sinirlerde hasara yol açması sonucu gelişebilir.
• B12 vitamini eksikliği: Sinir dokusunu etkileyerek uyuşma, karıncalanma ve denge problemlerine neden olabilir.
• Karpal tünel sendromu: El bileğindeki median sinirin sıkışması sonucu özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma görülebilir.
• Boyun fıtığı: Boyundan çıkan sinirlerin baskı altında kalması kola ve ele yayılan uyuşmaya neden olabilir.
• Bel fıtığı: Bel bölgesindeki sinir köklerinin etkilenmesi bacak ve ayakta uyuşma veya karıncalanma oluşturabilir.
• Dolaşım bozuklukları: Özellikle soğukluk, renk değişikliği ve ağrıyla birlikte uyuşmaya yol açabilir.
• Tiroid hastalıkları: Özellikle hipotiroidi bazı kişilerde sinir fonksiyonlarını etkileyebilir.
• Bazı ilaçlar ve alkol kullanımı: Periferik sinirlerde hasara neden olarak uyuşma oluşturabilir.

Uyuşmanın nedeni yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak belirlenemez. Gerekli durumlarda kan testleri ve EMG gibi nörolojik incelemeler kullanılır.

Uyuşmanın yanında ortaya çıkan belirtiler, olası nedeni hakkında önemli ipuçları verebilir.

Periferik nöropati: El ve ayaklarda genellikle simetrik uyuşma görülür. Yanma, karıncalanma ve his azalması eşlik edebilir.

Diyabetik nöropati: Uyuşma çoğunlukla ayaklardan başlar. Yanma, batma ve ağrı görülebilir.

B12 eksikliği: El ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma ortaya çıkabilir. Halsizlik ve denge sorunları da eşlik edebilir.

Karpal tünel sendromu: Özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma görülür. Şikâyetler gece artabilir ve elde güçsüzlük oluşabilir.

Boyun fıtığı: Boyundan kola ve ele doğru yayılan uyuşma görülebilir. Boyun ağrısı ve güç kaybı eşlik edebilir.

Bel fıtığı: Belden bacağa ve ayağa doğru yayılan uyuşma ortaya çıkabilir. Bel ve bacak ağrısı eşlik edebilir.

Dolaşım bozukluğu: Özellikle ayaklarda uyuşma görülebilir. Soğukluk, cilt renginde değişiklik ve ağrı eşlik edebilir.

En önemli vitamin eksikliklerinden biri B12 vitamini eksikliğidir. B12, sinir sisteminin normal çalışması için gerekli vitaminlerden biridir. Eksikliğinde ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma ve denge problemleri görülebilir.

Folat eksikliği de nörolojik belirtilerle ilişkili olabilir. Ancak uyuşmanın yalnızca vitamin eksikliğinden kaynaklandığı düşünülmemelidir. Özellikle tekrarlayan uyuşmalarda kan değerlerinin ve diğer olası nedenlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Gece el uyuşmasının sık nedenlerinden biri sinir sıkışmasıdır. Uyku sırasında el bileğinin uzun süre bükülü kalması, özellikle karpal tünel sendromunda median sinir üzerindeki baskıyı artırabilir.

Ayaklarda gece ortaya çıkan uyuşma ise periferik nöropati, diyabet, sinir kökü basısı veya bazı dolaşım problemleriyle ilişkili olabilir.

Uyuşmanın her gece tekrarlaması, uykudan uyandırması veya zamanla daha geniş bir bölgeye yayılması durumunda nedeninin araştırılması gerekir.

Ani başlayan uyuşma tehlikeli olabilir. Özellikle vücudun tek tarafında uyuşma ile birlikte yüz asimetrisi, konuşma bozukluğu, görme değişikliği, belirgin güç kaybı veya denge kaybı ortaya çıkarsa inme gibi acil değerlendirme gerektiren durumlar söz konusu olabilir.

Göğüs ağrısı, nefes darlığı, soğuk terleme veya bulantıyla birlikte özellikle sol kolda ani uyuşma gelişmesi de acil değerlendirme gerektirir.

Bunun dışında uyuşmanın giderek artması, sürekli hale gelmesi, güç kaybıyla birlikte görülmesi veya yürüme ve dengeyi etkilemesi de geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

Tanıda öncelikle uyuşmanın başlangıç zamanı, süresi, dağılımı ve eşlik eden belirtiler değerlendirilir. Fizik ve nörolojik muayenede kas gücü, refleksler, duyu ve koordinasyon kontrol edilir.

Gerekli görülürse kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve EMG (elektromiyografi) uygulanabilir.

EMG, sinirlerin elektriksel iletimini ve kasların elektriksel aktivitesini değerlendirmeye yardımcı olur. Özellikle sinir sıkışması ve periferik nöropati gibi durumların araştırılmasında kullanılabilir.

Tek bir tahlil yeterli değildir. Uyuşmanın olası nedenine göre farklı kan testleri istenebilir.

Doktorun değerlendirmesine göre şu testler kullanılabilir:

• B12 vitamini
• Folat
• Açlık kan şekeri
• HbA1c
• TSH ve diğer tiroid testleri
• Tam kan sayımı
• Böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri
• Elektrolitler
• Gerekli durumlarda diğer vitamin ve mineral düzeyleri

Uyuşmanın sinir kaynaklı olduğu düşünülüyorsa kan testlerine ek olarak EMG istenebilir. Boyun veya bel kaynaklı sinir basısından şüphelenilmesi halinde MR gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir.

İlk başvurulabilecek uzmanlık dallarından biri Nöroloji’dir. Nöroloji uzmanı, uyuşmanın sinir sistemi kaynaklı olup olmadığını değerlendirerek gerekli muayene ve testleri planlayabilir.

Belirtilerin özelliklerine göre Dahiliye, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Ortopedi veya ilgili diğer uzmanlık dallarına da yönlendirme yapılabilir.

Özellikle tekrarlayan, ilerleyen veya güç kaybının eşlik ettiği uyuşmalarda nörolojik değerlendirme önemlidir.

Uyuşma ve karıncalanma gibi sinir sistemi belirtileri hakkında daha fazla bilgi için Nöroloji bölümümüzü inceleyebilirsiniz.

Tedavi, uyuşmaya neden olan hastalığa göre değişir. Sinir sıkışmasına bağlı uyuşmalarda sinir üzerindeki baskıyı azaltmaya yönelik tedaviler uygulanırken, B12 eksikliğinde eksikliğin giderilmesi ve diyabete bağlı nöropatide kan şekeri kontrolünün sağlanması temel yaklaşım olabilir.

Boyun veya bel fıtığına bağlı sinir basılarında ise hastanın durumuna göre ilaç tedavisi, fizik tedavi, egzersiz veya daha ileri tedaviler değerlendirilebilir.

Bu nedenle uyuşmayı yalnızca vitamin kullanarak veya evde uygulanabilecek yöntemlerle gidermeye çalışmak, altta yatan hastalığın tanısının gecikmesine neden olabilir.

En sık nedenlerden biri sinir sıkışmasıdır. Özellikle karpal tünel sendromunda gece boyunca el bileğinin bükülü kalması median sinir üzerindeki baskıyı artırarak başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşmaya yol açabilir.

B12, folat, kan şekeri, HbA1c ve tiroid testleri sık değerlendirilen testler arasındadır. Bulgulara göre EMG ve görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir.

Tek başına sol el uyuşması kalp krizi anlamına gelmez. Ancak uyuşmaya göğüs ağrısı veya baskısı, nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı ya da çene ve kola yayılan ağrı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.

Birçok farklı hastalığın belirtisi olabilir. Periferik nöropati, diyabetik nöropati, B12 eksikliği, sinir sıkışmaları, boyun veya bel fıtığı ve bazı dolaşım bozuklukları başlıca nedenler arasındadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi tanı ve tedavi için uzman doktorlarımızdan randevu alabilirsiniz.